Gaurishankar Post
रोचक लेख तथा रचना

सम्बन्ध [लघुकथा]

– डा. टीकाराम पोखरेल ,

उसले बिहानै आफ्नो एक हितैषीलाई फोन गर्यो । उठेन । आज मात्र नउठेको होइन, केही दिन अगाडिदेखि नै उसको फोन उसको हितैषीले उठाएको थिएन । ‘म्यासेज’ गर्यो । ‘म्यासेज’को पनि रिप्लाई आएन । कतै हितैषी बिरामी त परेन भन्ने ठानेर ऊ हितैषीको घरमै गयो । घरको गेटमा गएर ढोका ढकढक गर्यो । हितैषीकी श्रीमतीले ढोका खोलिन् । र भनिन्– ‘ए ! तपाईँ उहाँलाई भेट्न आउनु भएको होला । उहाँ त अहिले घरमा हुुनुहुन्न । फोन गरेर मात्र आउनुस् न है ।’ एकै गाँसमा उसलाई सिध्याउ झैँ गरी हितैषीकी श्रीमतीको पछाडिबाट एउटा जखमले कुकुर ऊतिर फर्केर जोडजोडले भुकिरहेको थियो । उसले अरु थप कुरा सोध्न नपाउँदै हितैषीकी श्रीमतीले ढोका बन्द गरिसकेकी थिइन् । ऊ बन्द ढोका हेर्दै फक्र्यो । हितैषीको घरको मुल गेटबाट बहिर निस्क्यो । मुलगेट बाहिरबाट हितैषीको घरतिर फर्केर हेर्यो । हितैषी त घरको दुई तला माथिबाट थोरै पर्दा खोलेर ऊ फर्क्यो कि फर्केन भनेर उसैलाई चिहाइरहेको पो थियो । बल्ल उसले कुरा बुझ्यो ।

****

ऊ ‘फ्लासब्याक’मा गयो । बीस वर्ष अगाडि ऊ सरकारी ओहोदाको माथिल्लो तहमा थियो । जुन हितैषीलाई आज ऊ भेट्न आएको थियो, त्यसलाई उसले बीस वर्ष अगाडि जुठा भाँडा सफा गर्ने काम गर्दै गरेको अवस्थामा भेटेको थियो । एक साँझ कुनै पार्टी प्यालेसमा पार्टी चलिरहेको थियो । पार्टीमा खाना खाएका जुठा प्लेट एक नवजवान टिप्दै थियो । त्यो नवजवानको आँखा ऊसँग जुधे । कता कता नवजवानप्रति उसको दया जाग्यो । उसले नवजवानको नाम सोध्यो, ठाउँ सोध्यो, अवस्था सोध्यो । त्यो नवजवानले आफूले पढ्न चाहेको तर मौका नपाएको बतायो । उसले नै त्यो नवजवानलाई आफ्नो ठेगाना दियो । भोलिपल्ट भेट्न बोलायो । कुनै आफूले चिनेको प्राइभेट कम्पनीमा जागिर लगाइदियो । कम्पनीमा काम गर्दै नवजवान पढ्दै गयो र अनुभव पनि हासिल गर्दै गयो । जवान ठिटो महत्वाकांक्षी थियो । कालान्तरमा आफ्नै व्यवसाय सुरु गर्यो । व्यवसाय सुरु गर्ने बेलामा समेत जवान ठिटोले उसैसँग केही पैसा सापटी लियो । पन्ध्र वर्षको अन्तरालमा नै त्यो जवान ठिटो देशको ठूलो उद्योगति भयो । यता ऊ भने सरकारी जागिरबाट अवकाश भयो । जवानबाट जति ठूलो परिपक्व उद्योगपति मान्छे हुँदै गयो । उतिउति त्यो उद्योगपतिसँगका उसका सम्बन्धहरु भने टाढिँदै गए । वा ! सम्बन्धहरु । उसलाई सम्बन्धप्रती व्यंग गर्न मन लाग्यो ।उसले आफैँलाई प्रश्न गर्यो । सम्बन्ध के हो ? सम्बन्ध कोसँग हुन्छ ? सम्बन्ध किन हुन्छ ? सम्बन्ध कोहीसँग केही लिनु छ भने हुन्छ, तर दिनु छ भने हुँदैन । सम्बन्ध पदसँग हुन्छ, सम्बन्ध शक्तिसँग हुन्छ, तर सम्बध मान्छेसँग हुँदैन । सम्बन्ध मतलबका लागि हुन्छ, सम्बन्ध स्वार्थका लागि हुन्छ । कहिलेकाहिँ सम्बन्ध बाध्यताले पनि हुन्छ र कहिलेकाहिँ रहरले पनि बन्छ । कहिलेकाहिँ सम्बन्ध परिस्थितिले हुन्छ, तर त्यस्तो सम्बन्ध मनस्थितिबाट हुँदैन । पतिले पत्नीलाई माया गर्छ मेरो घरव्यवहार चलाइदिन्छिन् भनेर । पत्नीले पतिलाई माया गर्छिन् पतिबाट आफूलाई संरक्षण मिल्छ भनेर । एक साथीले अर्को साथीसँग सम्बन्ध राख्छ केही सहयोगको अपेक्षा गरेर । कार्यालयमा हाकिमले सहयोगीलाई माया गर्छ आफ्नो सेवा गर्यो भनेर । समाजसेवी गरिव दुखीको सेवा गर्छ आफ्नो नाम समाजसेवीको रूपमा कहलिएला भनेर । कार्यालय सहयोगीले पनि हाकिमलाई माया गर्छ आफ्नो उन्नति प्रगतिको साधक बनिदेला भनेर । पतिपत्नी, घनिष्ट साथीसाथी र कार्यालयका कर्मचारीहरु बीच सम्बन्धमा स्वार्थ कहाँ छैन ? भनिन्छ– आमा सन्तानलाई सबैभन्दा बढी माया गर्छिन्, योभन्दा निश्वार्थ सम्बन्ध अन्यत्र पाइँदैन । तर उनी आफूले कोखबाट जन्माएको सन्तानलाई जति माया गर्छिन्, त्यति नै माया अरुले जन्माएको सन्तानलाई किन गर्दिनन् । त्यसैले आमा आफ्नो सन्तानलाई होइन, आप्नो कोखलाई माया गर्छिन् । बाबुले छोरालाई माया गर्छ, आफ्नो वंश धानिदियो भनेर । छोराछोरीले बाबुआमालाई माया गर्छन्, आफूलाई जन्माए, बढाए, पढाए भनेर । त्यसैले सम्बन्ध आफ्नोआफ्नोबीच पनि हुन्छ, तर निरपेक्ष मान्छेसँग मान्छेको सम्बन्ध हुँदैन । के यी सम्बन्धहरु पवित्र छन् ? के कतै स्वार्थ विनाका पनि सम्बन्ध हुन्छन् ? अहँ ! उसले उत्तर पाएन । तर उसको अन्तरआत्माले भन्यो- संसारमा मान्छेले माया आफूलाई मात्र गर्छ । मात्र आफूलाई । अरूसगका माया सम्बन्ध सबै परिस्थितिका उपज हुन् । परिस्थिति बदलिएसगै माया र सम्बन्धमा मनस्थितिहरू पनि बदलिन्छ्न । तर आफूले आफूलाई गर्ने माया कहिल्यै बदलिँदैन ।

लेखक एंव कथाकार डा. पोखरेल मानवअधिकार आयोगका सहसचिव एवं प्रवक्ता हुनुहुन्छ ।।

याे पढ्न छुटाउनु भयाे की ?

कोराना जित्न आत्मबल दर्विलो बनाउनु पर्छ- हेमराज रिमाल महासचिब दोउवा संघ

shyam khatiwada

दोलखामा सर्बाधिक राशिको स्व.नन्दप्रसाद स्मृति पत्रकारिता पुरस्कार घोषणा

shyam khatiwada

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी अन्तर्राष्ट्रिय विभागका मन्त्री सौं थाउको सम्बोधन पत्र

shyam khatiwada
Gaurishankar Post